Luật tục, thiết chế cộng đồng và bảo vệ rừng thiêng của người Pu Péo: Một mô hình sinh thái - văn hóa đặc trưng vùng biên

Các tác giả

  • Vũ Thị Hà

Tóm tắt

This article explores the practices of sacred forest protection among the Pu Peo ethnic minority group with an extremely small population residing in Pho La commune, Dong Van commune, Tuyen Quang province (formerly Dong Van district, Ha Giang province). The study focuses on the Pu Peo’s forest preservation mechanisms through customary laws and communal institutions. The sacred forests of the Pu Péo people, regarded as the sacred abode of the forest deity and ancestral spirits, are strictly protected by traditional conventions, and maintained by local authorities, including the village head and the shaman. The annual forest worship ceremony functions not only as a religious ritual but also a mechanism to reinforce community order and promote sustainable ecological conservation. This forest management model, based on their beliefs and customary laws, is a vivid example of their ability to manage resources from within the community.

Tài liệu tham khảo

Trần Văn Ái, Hoàng Hoa Toàn, Nguyễn Cảnh Phương (2006), Văn hóa người Pu Péo, Nxb. Văn hóa dân tộc, Hà Nội.

Ban Chấp hành Đảng bộ xã Phố Là (2021), Truyền thống cách mạng của Đảng bộ và nhân dân xã Phố Là (1961-2020).

Ban Chỉ đạo Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Trung ương (2000), Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm 1999: Kết quả điều tra mẫu, Nxb. Thống kê, Hà Nội.

Ban Chỉ đạo Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Trung ương (2010), Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ, Nxb. Thống kê, Hà Nội.

Lê Duy Đại, Triệu Đức Thanh (chủ biên, 2004), Các dân tộc ở Hà Giang, Nxb. Thế giới, Hà Nội.

Lê Hải Đăng và cộng sự (2016), “Dân tộc Pu Péo”, trong Vương Xuân Tình (Chủ biên, 2016), Các dân tộc ở Việt Nam, Tập 2. Nhóm ngôn ngữ Tày - Thái Kađai, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

Lê Hải Đăng (2022), “Văn hóa tộc người Pu Péo: Nhìn từ tâm thức về vũ trụ luận, hồn vía và nghi lễ sức khỏe”, Tạp chí Thông tin khoa học xã hội, số 4, tr. 23-29.

Nguyễn Hồng Hải, Vũ Diệu Trung (Chủ biên, 2018), Người Pu Péo ở huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, Nxb. Thông tấn, Hà Nội.

Nguyễn Hồng Hải, Vũ Diệu Trung (Chủ biên, 2025), Người Pu Péo ở huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, tái bản có bổ sung, Nxb. Thông tấn, Hà Nội.

Dương Thu Hằng và Nguyễn Thu Trang (2000), “Dân ca - Nơi lưu giữ giá trị văn hóa của người Pu Péo”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ, số 225(07), tr. 610 - 615.

Nguyễn Văn Huy (1973), “Góp thêm một số tài liệu về người Pu Péo”, Thông báo Dân tộc học, số 2, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội.

Cù Hương, Sỹ Hào (2023), “Những vấn đề cấp bách của các dân tộc có khó khăn đặc thù: Khó gia tăng dân số tự nhiên ở dân tộc Pu Péo”, Dân tộc và phát triển ngày 25/11, https://baodantoc.vn/nhung-van-de-cap-bach-cua-cac-dan-toc-co-kho-khan-dac-thu-kho-gia-tang-dan-so-tu-nhien-o-dan-toc-pu-peo-bai-4-1700796876738.htm

Hoàng Văn Ma, Vũ Bá Hùng (1992), Tiếng Pu Péo, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Giang (2012), Lý lịch di sản văn hóa phi vật thể Lễ cúng thần rừng của người Pu Péo.

Nguyễn Thị Tám (2021), “Nhà ở và trang phục truyền thống của dân tộc Pu Péo ở Hà Giang”, Tạp chí Dân tộc học, số 6, tr. 36-45.

Lượt tải xuống

Đã Xuất bản

2026-01-28

Số

Chuyên mục

Các bài báo